อิ๊กซี่ (ICSI) คืออะไร? เหมาะกับใคร ขั้นตอนเป็นยังไง ต่างจากเด็กหลอดแก้วทั่วไปไหม

คู่ไหนที่พยายามมีลูกมานาน แล้วเริ่มหาข้อมูลเรื่องการรักษา คงเคยเจอแนวทางการรักษาแบบ “อิ๊กซี” มาบ้าง บางคนก็เข้าใจว่าเป็นคนละอย่างกับเด็กหลอดแก้ว บางคนก็ไม่แน่ใจว่าต่างกันตรงไหน ในบทความนี้จะอธิบายให้เข้าใจง่ายๆ ตั้งแต่ว่ามันคืออะไร เหมาะกับใคร ไปจนถึงขั้นตอนและสิ่งที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจ

อิ๊กซี่ หรือ ICSI (Intracytoplasmic Sperm Injection) คือเทคนิคที่ต่อยอดมาจากการทำเด็กหลอดแก้ว (IVF) ความต่างอยู่ที่ขั้นตอน “ปฏิสนธิ” เท่านั้น คือแทนที่จะวางไข่กับอสุจิรวมกันแล้วรอให้อสุจิว่ายเข้าไปเอง นักเอ็มบริโอโลจิสต์จะเลือกอสุจิที่แข็งแรง 1 ตัว แล้วฉีดเข้าไปในเซลล์ไข่ 1 ใบโดยตรงภายใต้กล้องจุลทรรศน์ จากนั้นเลี้ยงตัวอ่อนในห้องปฏิบัติการ แล้วค่อยย้ายกลับเข้าโพรงมดลูก

ICSI ต่างจาก IVF ทั่วไปยังไง

ข้อสำคัญที่ควรรู้คือ ICSI ไม่ได้ดีกว่าเสมอไป ถ้าฝ่ายชายมีอสุจิปกติ งานศึกษาจำนวนหนึ่งพบว่าผลไม่ได้ต่างจาก IVF แบบทั่วไป ดังนั้นไม่ต้องรู้สึกว่าต้องเลือกอิ๊กซี่ไว้ก่อนเพราะฟังดูล้ำกว่า ให้หมอประเมินว่าจำเป็นกับเคสของเราหรือไม่

ใครควรทำอิ๊กซี่

• อสุจิน้อย ว่ายช้า หรือรูปร่างผิดปกติ
• ต้องเก็บอสุจิด้วยการผ่าตัดหรือใช้เข็มดูด
• เคยทำ IVF แบบปกติแล้วไข่ไม่ปฏิสนธิ
• ใช้อสุจิแช่แข็งที่มีปริมาณน้อย
• มีแผนตรวจพันธุกรรมตัวอ่อน (PGT) ซึ่งหลายที่ใช้ ICSI เป็นวิธีปฏิสนธิ

ส่วนคำว่า “มีบุตรยาก” โดยทั่วไปหมายถึง พยายามมีลูกมา 1 ปีแล้วยังไม่สำเร็จ ถ้าฝ่ายหญิงอายุตั้งแต่ 35 ปีขึ้นไป มักแนะนำให้ไปปรึกษาหมอเร็วขึ้น ประมาณ 6 เดือน เพราะเวลามีผลต่อคุณภาพไข่

ขั้นตอนการทำอิ๊กซี่

ภาพรวมคร่าวๆ เป็นแบบนี้ ระยะเวลาจริงของแต่ละคนอาจต่างกันได้ตามที่หมอประเมิน

เตรียมตัวก่อนทำยังไง

รายละเอียดจะขึ้นกับหมอแต่ละท่าน แต่หลักๆ ที่มักแนะนำมีประมาณนี้

• ทำตามที่หมอสั่งเรื่องยาและวิตามิน รวมถึงกรดโฟลิกถ้าหมอให้
• งดสูบบุหรี่และลดแอลกอฮอล์ ทั้งสองฝ่าย เพราะมีผลต่อคุณภาพไข่และอสุจิ
• ดูแลน้ำหนัก การนอน และความเครียดให้ดีที่สุดเท่าที่ทำได้
• ฝ่ายชายควรงดหลั่งตามระยะเวลาที่คลินิกบอกก่อนวันเก็บอสุจิ

ข้อควรรู้ก่อนตัดสินใจ

• ไม่การันตี 100%: ความสำเร็จขึ้นอยู่กับหลายอย่าง โดยเฉพาะอายุของฝ่ายหญิง ต่อให้ทำถูกต้องทุกขั้นตอนก็ยังมีโอกาสที่ไม่ตั้งครรภ์ในรอบนั้น
• ผลข้างเคียงจากยา: อาจมีท้องอืด ปวดหน่วง และมีโอกาสเกิดภาวะรังไข่ถูกกระตุ้นมากเกินไป (OHSS) ซึ่งหมอจะคอยเฝ้าระวังให้ ถ้ามีอาการผิดปกติรุนแรงให้รีบติดต่อคลินิก
• ท้องแฝด: ถ้าย้ายตัวอ่อนหลายตัวพร้อมกัน โอกาสท้องแฝดจะสูงขึ้น ซึ่งมีความเสี่ยงต่อแม่และเด็กมากกว่าท้องเดี่ยว
• ค่าใช้จ่าย: แต่ละที่ต่างกันมาก ควรถามให้ชัดว่ารวมอะไรบ้าง ทั้งยา เก็บไข่ ห้องแล็บ แช่แข็งตัวอ่อน และย้ายตัวอ่อน
• เรื่องใจก็สำคัญ: กระบวนการใช้เวลาและมีความเครียดพอสมควร ควรมีคู่ชีวิตหรือคนใกล้ตัวคอยประคองกัน

คำถามที่หลายคนสงสัย

• ฉีดยาเจ็บไหม? ยากระตุ้นไข่ส่วนใหญ่ฉีดใต้ผิวหนังด้วยเข็มเล็ก หลายคนฉีดเองที่บ้านได้หลังหมอหรือพยาบาลสอนให้
• เด็กที่เกิดจากอิ๊กซี่ปกติไหม? เด็กส่วนใหญ่ที่เกิดจากวิธีนี้สุขภาพดี แต่ถ้าสาเหตุที่ฝ่ายชายมีปัญหาอสุจิมาจากความผิดปกติทางพันธุกรรม ก็มีโอกาสถ่ายทอดสู่ลูกได้ ควรปรึกษาหมอเรื่องการตรวจพันธุกรรมก่อน
• ทำครั้งเดียวติดไหม? บางคู่ติดรอบแรก บางคู่ต้องทำหลายรอบ ไม่มีใครการันตีได้ ควรตั้งใจไว้ว่าอาจต้องใช้เวลา

สรุป

หนึ่งในแนวทางการรักษาภาวะมีบุตรยากที่เป็นที่นิยมในปัจจุบันได้แก่ อิ๊กซี่ คือเทคนิคเสริมของเด็กหลอดแก้วที่ช่วยเรื่องการปฏิสนธิ เหมาะกับคู่ที่ฝ่ายชายมีปัญหาอสุจิหรือเคยปฏิสนธิไม่สำเร็จ แต่ไม่ได้จำเป็นกับทุกคู่ และไม่ใช่ตัวการันตีผลลัพธ์ ขั้นแรกที่ดีที่สุดคือไปปรึกษาแพทย์เฉพาะทางด้านภาวะมีบุตรยาก ให้ตรวจหาสาเหตุก่อน จะได้เลือกวิธีที่เหมาะกับคู่ของเราจริงๆ